Swoją drogą Blue musiało przejść przez wiele zakrętów finansowo-własnościowych, żeby znaleźć się tu, gdzie jest obecnie. A o tym gdzie jest, świadczą liczby. W 2007 roku Blue sprzedał produktów za sumę 3 milionów dolarów, a dwa lata później już za 10 milionów. I nie są to wcale mikrofony do studiów nagrań, które w Blue pełnią obecnie funkcję reprezentacyjną. Teraz głównym źródłem jej dochodu jest sprzedaż mikrofonów Snowball i Mikey w salonach Apple i sieciach Best Buy oraz Fry’s Electronics.

Firma Blue dwa lata temu została wykupiona od jej łotewskich właścicieli – Skippera Wise i Martinsa Saulespurensa – przez Transom Capital Group z Los Angeles, która wcześniej prowadziła jej interesy na świecie. Sumy nie podano do wiadomości publicznej, ale znajome wiewiórki coś wspominają o liczbach dwucyfrowych. W milionach dolarów. Na głowę.

W 2000 roku prawa do logo i nazwy Telefunken na terenie USA przejął Toni Roger Fishman, by pod marką Telefunken USA zająć się naprawą i renowacją starych mikrofonów. Mając szerokie kontakty oraz dostęp do oryginalnych elementów podjął decyzję o produkcji nowych-starych mikrofonów, które już wkrótce, na fali mody vintage, przyciągnęły uwagę realizatorów i producentów w USA, a potem na całym świecie. Firma szybko się rozrosła, zmieniła nazwę na Telefunken Elektroakustik, a produkcja niebotycznie drogich mikrofonów ruszyła.

Trudno jest jednak ze sprzedaży kilkuset ekskluzywnych mikrofonów rocznie utrzymać jakiekolwiek przedsięwzięcie, więc Fishman ze wspólnikami zdecydował się wejść także na rynek nieco tańszych produktów – stąd pomysł na serię R-F-T. Mikrofony produkowane pod tą nazwą bazują na chińskich kapsułach, zasilaczach i elementach mechanicznych. Elektronika zaś pochodzi z najdroższych mikrofonów Telefunkena. Najnowszym przedstawicielem tej serii jest model AR-51.

Na zewnątrz i wewnątrz

Estetyka mikrofonu nie budzi żadnych zastrzeżeń. Efektowna, trójwarstwowa osłona kapsuły prezentuje się bardzo okazale, świetnie wygląda też matowy, ciemnoszary lakier, którym powleczono korpus, oraz logo firmy i wcięte laserowo napisy na korpusie. Ogólnie rzecz biorąc jest to wzorowo wyglądający produkt, który śmiało może stanąć obok klasycznych mikrofonów najlepszych firm. Pozytywne wrażenie psuje trochę elastyczny uchwyt, który wyglądem i obsługą odstaje od luksusowego wzornictwa AR-51. Z dokręcanym przegubem przyjdzie nam się trochę pomocować, by ciężki mikrofon nie opadł w dół, a zapięcie blokad mocujących korpus AR-51 wymaga zręcznych i silnych palców, a także sporej odporności psychicznej (pęknie, czy nie pęknie…?).

Mikrofon wyposażony jest w lampę ECC81 firmy Mullard oraz transformator wyjściowy T-14/1 (współczesną wersję trafa Haufe T14/1, stosowanego m.in. w klasycznych mikrofonach AKG i Neumann). Elektronika bazuje na najwyższej klasy podzespołach (5-procentowe rezystory Ohmite, kondensatory CDE i Nichicon), a ścieżki na płytce drukowanej powleczono dodatkowo grubą warstwą cyny. Nie ma tu mowy o zimnych lutach, będących zmorą tanich mikrofonów objawiających się niespodziewanymi szumami, trzaskami i innymi niepożądanymi odgłosami.

Brzmienie

Transformator oraz lampa zastosowane w AR-51 sprawiają, że mikrofon oferuje żywe, stosunkowo jasne brzmienie. Szczególną uwagę zwraca bardzo precyzyjny środek, który pozwala wyeksponować wszystkie detale dźwięku (zwłaszcza jeśli chodzi o wokal i gitarę akustyczną), a jednocześnie nie stwarza problemów z sybilantami, mlaśnięciami i poświstami palców po strunach. Wszystkie te artefakty pojawiają się oczywiście w nagraniu, ale ich obecność dodaje jedynie smaku i naturalności rejestrowanej partii i nie objawia się pod postacią impulsowych pików na wykresie, które później trzeba pracowicie wycinać ręcznie.

Bardzo ciekawie brzmi bas. Z początku odniosłem wrażenie, że jest go stosunkowo niewiele, zwłaszcza po konfrontacji brzmienia AR-51 z dźwiękiem Neumanna TLM 102. Gdy jednak zaczniemy słuchać nagranych ścieżek niezależnie od siebie, szybko dojdziemy do wniosku, że basu jest w sam raz. Korzystną cechą mikrofonu jest to, że przy bliskim omikrofonowaniu uzyskane brzmienie, niezależnie od wybranej charakterystyki, jest bardzo do siebie zbliżone. Nieznacznie różni się tylko ósemka, która lekko uwypukla zakres 600-800 Hz. Ta cecha mikrofonu sprawia, że możemy swobodnie operować nim przy nagraniach wykorzystując walory akustyczne pomieszczenia, bez większych ograniczeń wynikających z określonego brzmienia każdej z charakterystyk (oczywiście przy dalszym omikrofonowaniu różnice są znacznie większe niż przy bliskich ujęciach).

Podsumowanie

Telefunken AR-51 to wysokiej klasy, bardzo uniwersalny mikrofon do każdego studia nagrań, nie wyłączając profesjonalnych studiów produkcyjnych. Gdy jednak przyjrzymy się cenie mikrofonu, to z pewnością zaczniemy się zastanawiać, czy aby ktoś tu nie przesadził, nawet jeśli weźmiemy pod uwagę wszystko to, co napisałem powyżej oraz fakt, że o brzmieniu i wzornictwie AR-51 można się wypowiadać wyłącznie w samych superlatywach. Chińska kapsuła, zasilacz, korpus, przeciętnej klasy uchwyt elastyczny i kartonowe opakowanie, a całość za 8.128 zł? Z drugiej strony patrząc, podobny funkcjonalnie (bez transformatora, ale z przełączanym filtrem) Neumann M 149 Tube kosztuje ponad dwa razy tyle. Jeśli zatem ktoś bierze pod uwagę zakup mikrofonu z tego przedziału cenowego, wówczas AR-51 mógłby się znaleźć w obszarze jego zainteresowania.

Pełny tekst znajdziecie w czerwcowym numerze magazynu Estrada i Studio.

Cena: 8.128 zł
Dystrybucja: MusicToolz

Porównanie AR-51 (po sygnale dzwonka) z TLM 102 (pierwsze ujęcie na ścieżce). Na całości lekka korekcja i nieco głębsza kompresja (by wychwycić szczegóły).

Kilka słów mówionych z bliskiej odległości (bez pop-filtru) do AR-51.

Konstrukcja
Osłona kapsuły wykonana jest z dwóch warstw siatki, a dodatkowo wyłożona od środka warstwą gąbki. Samą osłonę bardzo łatwo można zdjąć po odkręceniu chromowanego pierścienia mocującego ją do obwodu korpusu. W środku korpusu znajduje się dwustronnie drukowana płytka z podzespołami elektronicznymi montowanymi powierzchniowo. Wyjście mikrofonu jest beztransformatorowe.
TLM 102 ma nerkową charakterystykę kierunkową, a jego pasmo przenoszenia zawiera się w zakresie 20 Hz-20 kHz. Charakterystyka częstotliwościowa jest wyrównana do 5 kHz, przy 6 kHz można zaobserwować nieznaczny spadek efektywności, a od 7 kHz do 14 kHz wyraźne podbicie z dość stromym spadkiem powyżej 15 kHz. Czułość mikrofonu wynosi 11 mV/Pa, impedancja wyjściowa to 50 Ω, a równoważny poziom szumów własnych ważonych krzywą A to 12 dB (przy odstępie od szumów 82 dB-A w odniesieniu do sygnału 94 dB SPL). Parametry bardzo przyzwoite, choć porównując je z łudząco podobnym do TLM 102 mikrofonem Microtech Gefell M 930 zauważamy, że ten drugi ma aż o 5 dB niższy poziom szumów własnych.
Wyposażenie mikrofonu jest skromniutkie (zwłaszcza w kontekście jego ceny) i ogranicza się do sztywnego uchwytu z pierścieniem mocującym i reduktorem gwintu do statywu. Uchwyt elastyczny dostępny jest jako opcja.

W praktyce
Pierwszych kilka testów związanych było z nagrywaniem gitary akustycznej. Porównując efekty nagrań dokonanych za pomocą TLM 102 i różnych budżetowych mikrofonów dalekowschodnich wyraźnie słychać, że mamy do czynienia z Neumannem. Gitara akustyczna bezlitośnie obnaża podstawowy problem tanich chińskich mikrofonów, jaką jest szklistość brzmienia. Przy pierwszym odsłuchu tego typu nagrań można uznać, że TLM 102 brzmi bardziej matowo i mniej przekonująco niż radośnie jaskrawe mikrofony chińskie. Wystarczy jednak umieścić takie ścieżki w aranżacji, włączyć współcześnie stosowaną kompresję, a na całości aktywować limiter, by natychmiast zrozumieć, dlaczego Neumann jest studyjnym standardem. Dźwięk, który przy pierwszym słuchaniu wydał się nieco matowy i pozbawiony iskier bardzo ładnie komponuje się z innymi śladami i brzmi dokładnie tak, jak oryginalny instrument słuchany na żywo. Pod tym względem TLM 102 nie różni się znacząco od swoich droższych i większych braci.
To samo można zaobserwować w przypadku wokalu. Tu dochodzi jeszcze jeden czynnik, jakim są sybilanty i efekt pop. Usuwanie ich z nagrania dokonanego tanim mikrofonem to tylko strata czasu i energii. Neumann, choć tak jak poprzednio, przy pierwszym odsłuchaniu nie zniewala brzmieniem, na ostatniej prostej sprawdza się znakomicie. Dźwięk jest zrównoważony, proporcje niskich i wysokich tonów do reszty zawartości harmonicznej sygnału nie są tak abstrakcyjnie atrakcyjne jak u jego budżetowych kolegów, dzięki czemu daje nam więcej pola manewru na działania edycyjne i oszczędza mnóstwo pracy, którą musimy wykonać oczyszczając ścieżki przesadnie atrakcyjnie brzmiących mikrofonów budżetowych.

Podsumowanie
TLM 102 ma bardzo niewiele wspólnego z TLM 103 – nie jest jego następcą, tańszym modelem czy jakimkolwiek kontynuatorem. To zupełnie nowa konstrukcja o innym charakterze brzmieniowym. 102 jest ciemniejszy niż 103, i zapewne wiele osób przyjmie tę konstatację z zadowoleniem. W historii firmy Neumann niewiele było tak kontrowersyjnych produktów jak TLM 103. Jedni uwielbiają go za jasne, otwarte brzmienie, a inni dokładnie z tego samego powodu go nie lubią. Z moich testów wynika, że TLM 102 jest tym mikrofonem, który przypadnie do gustu zarówno zwolennikom TLM 103, jak i jego przeciwnikom. Jest dokładnie pośrodku – neutralny, ale precyzyjny; oddający wyraziście niskie tony, a jednocześnie pozwalający zachować nad nimi kontrolę; przetwarzający detale w zakresie wysokiego środka, ale nie przejaskrawiający ich po obróbce kompresją.
TLM 102 ma najważniejsze cechy swoich starszych, większych i droższych braci – zrównoważone, plastyczne brzmienie oraz charakterystykę pozwalającą na wykorzystanie go do różnego typu zadań związanych z rejestracją akustycznych źródeł dźwięku. Jego niezaprzeczalną zaletą jest ponadprzeciętna odporność na duży poziom ciśnienia dźwięku, dzięki czemu bez obaw możemy go stosować wszędzie tam, gdzie nie zdecydowalibyśmy się użyć klasycznych wielkomembranowych mikrofonów pojemnościowych.
Ze swoją ceną – niską jak na Neumanna, ale dość wysoką w porównaniu do produktów dalekowschodnich – TLM 102 nie ma zbyt dużych szans wśród mikrofonów budżetowych. Jego docelowy rynek to właściciele studiów domowych poszukujący uniwersalnego mikrofonu światowej marki oraz studia projektowe, które chcą poszerzyć swoje możliwości w zakresie rejestracji akustycznych źródeł dźwięku. Główny obszar zastosowania TLM 102 to nagrywanie wokalu. Tutaj sprawdzi się jego neutralność i mała wrażliwość na wysokie ciśnienie dźwięku. W duecie z dobrej klasy przedwzmacniaczem mikrofon ten może okazać się mocnym punktem każdego studia, którego właściciel chce efektywnie i z pożytkiem dla jakości nagrań wykorzystać zainwestowane pieniądze.

Pełny tekst znajdziecie w czerwcowym numerze magazynu Estrada i Studio

Cena: 2.269 zł
Dystrybucja: Aplauz Sp. z o.o.

Oto nagranie dokonane za pomocą MXL 2006 (pierwsze), a następnie TLM 102. W obu wypadkach zastosowano jednakową obróbkę polegającą na nieznacznej korekcji oraz kompresji. Dźwięk zarejestrowany przez TLM 102 jest tu bardziej zrównoważony i czytelny.

Rupert i Andy chyba wiedzieli co robią, stawiając w ten sposób na szali swoje autorytety i dotychczasowy dorobek. Takiej kombinacji świat pro-audio jeszcze nie widział, więc oczekiwania będą dużo większe niż ponadprzeciętne. Tym bardziej, że znamy już zakres cenowy, w jakim nowe monitory będą dostępne: za najtańsze zapłacimy 400 funtów, a za najdroższe 1200 funtów, czyli relatywnie niedużo.

Niezależnie od pracy nad zestawami odsłuchowymi, trwająca już od kilku lat współpraca Ruperta Neve z sE Electronics zaowocuje kolejnymi nowościami. Pojawi się paluszkowy mikrofon instrumentalny sERN17 z ręcznie nawijanym transformatorem wyjściowym, a zaraz potem hi-endowy mikrofon lampowy.

Wprawdzie źródło sygnału testowego nie jest szczególnie uniwersalne i nie mówi zbyt wiele o możliwościach mikrofonu, ale podobno najwięcej o mikrofonie można się dowiedzieć mówiąc do niego kilka słów…

Ciekawi jesteśmy, ile takich magazynów pełnych lamp znajdzie się np. w Polsce, choćby w zapomnianych przez wielu i zamkniętych na cztery spusty magazynach garnizonów wojskowych czy różnego typu służb mundurowych…

A póki co posłuchajcie przykładów nagrań dokonanych z użyciem ELA M251 jakie firma Telefunken Elektroakustik zamieszcza na swojej stronie.

Dystrybutorem firmy Telefunken w Polsce jest MusicToolz. Tutaj znajdziecie aktualny cennik mikrofonów tej firmy.