Nowe monitory to zestawy aktywne bliskiego pola lub tylne głośniki w systemie dookolnym. Elementem, na który położono szczególny nacisk jest falowód drivera wysokotonowego, którego geometrię wyliczono korzystając z modelowania matematycznego. Głośniki (5,25” woofer i 1” driver) zasilane są ze wzmacniaczy pracujących w klasie AB (80+80 W). Razem z nowym subwooferem Neumann KH 810 cały system jest w stanie odtwarzać pasmo schodzące do 18 Hz w dół.
Same KH 120 pracują w zakresie 52 Hz-21 kHz (± 3 dB), a maksymalny SPL wytwarzany przez pojedynczy monitor przy THD równym 3% wynosi 112,2 dB (1 metr od zestawu). Częstotliwość podziału ustalono na 2 kHz (zwrotnica 4-go rzędu, czyli 24 dB/oktawę). Monitory mają korekcję Bass (0, -2.5, -5, -7.5 dB), Mid (0, -1.5, -3, -4.5 dB) i High (+1, 0, -1, -2 dB), oddzielne limitery dla obu wzmacniaczy oraz filtr dolnozaporowy 30 Hz 6 dB/oktawę. Obudowa monitorów wykonana jest z odlewu aluminiowego, a drivery są ekranowane magnetycznie. Przewidziana jest cała gama akcesoriów montażowych, różne wersje kolorystyczne oraz opcja z wejściem cyfrowym (AES/EBU plus wejście i wyjście wordclock). Cena za jeden monitor będzie wynosić ok. 650 euro – chyba dość dużo jak na monitory z 5,25-calowym wooferem. Rynkowym rywalem Neumanna będą zapewne monitory Genelec.

Wymiary A3X nie obiecują szczególnych doznań, jeśli chodzi o przekaz najniższych tonów. Do tego jeszcze woofer, którego średnica membrany (4,5") bardziej kojarzy się z głośniczkami do komputera niż monitorami do pracy, było nie było, studyjnej. Ale… Stosując różnego typu skróty myślowe możemy przyjąć, że tak mała obudowa daje większą możliwość wykazania się głośnikowi niskotonowemu, jeśli chodzi o dostarczaną do niego moc. Z niewielkiego pudełka trudno jednak będzie nam uzyskać odpowiednio wysoki poziom niskich tonów, chyba że zastosuje się tu odpowiednie zabiegi po stronie elektronicznej. Niewielkie wymiary obudowy i mała średnica membrany mogą się wówczas okazać atutem, ponieważ skracają czasy oscylacji układu drgającego. Gdyby zestaw ten miał być konstrukcją pasywną, to taka sztuka w przypadku bass-refleksu raczej by się nie udała. Gdy jednak mamy do czynienia z konstrukcją aktywną, to można trochę pomóc prawom fizyki i spróbować osiągnąć właściwy efekt brzmieniowy.

Głośnik niskotonowy to dość nietypowe rozwiązanie. Jest on wyposażony w jednoczęściowy, odlewany z metalu kosz, potężny magnes oraz długi karkas z otworami wentylacyjnymi. Cała konstrukcja pozwala na bardzo głębokie wychylenia układu ruchomego, przy czym cewka cały czas pozostaje w obszarze oddziaływania magnesu, bez względu na to, jak mocno wychyli się membrana. Wysokie tony przetwarzane są przez tweeter typu X-ART, będący rozwinięciem wcześniej stosowanych przetworników ART. Obudowa z MDF-u ma bardzo solidną płytę czołową i wewnętrzne wzmocnienia usztywniające. Zasilacz jest liniowy, z transformatorem sieciowym pozwalającym na pracę z napięciami 110 lub 230 V. Bass-reflex zrealizowany jest przez dwa wykonane z tworzywa sztucznego porty o przekroju trapezoidalnym, z zaokrąglonymi wylotami. Tylny panel to symetryczne wejście XLR, niesymetryczne gniazdo RCA oraz wysyłka i powrót do drugiego monitora, co pozwala sterować głośnością obu za pomocą jednego potencjometru głośności. Tylny panel stanowi też część systemu chłodzenia układów mocy i w czasie pracy dość mocno się nagrzewa.

Z pomiarów wynika, że częstotliwość podziału pomiędzy przetwornikami wynosi 2,8 kHz. Zważywszy na niewielkie gabaryty i średnicę membrany woofera to chyba dobry wybór. Efektywność przetwornika niskotonowego dość szybko spada poniżej 90 Hz, i wtedy właśnie wspierana jest przez układ bass reflex dostrojony do pasma 60-100 Hz. Poniżej 60 Hz fazy bass-refleksu i membrany głośnika zaczynają się zmieniać, a efektywności całego układu akustycznego nie jest już w stanie uratować nawet najlepiej skonstruowana elektronika. Zapewne zaczyna też działać filtr górnoprzepustowy, którego zadaniem jest zapobieżenie nadmiernym ruchom membrany (przy tych częstotliwościach zaczyna ona funkcjonować jakby nie było żadnej obudowy).

Zgodnie z informacją producenta driver wysokotonowy jest taki sam jak w większych modelach, ale w A3X nie jest on tak idealnie liniowy i na charakterystyce widzimy niewielką zapadłość przy 12 kHz. Jest to jednak taka częstotliwość, że jej nieznaczne osłabienie nie ma większego wpływu na komfort pracy i precyzję przekazu. Nie zachwyca natomiast kierunkowość przetwornika. Odchylenie od osi o kąt większy niż 15 stopni skutkuje ponad 6-decybelowym spadkiem dla częstotliwości powyżej 10 kHz. Dlatego też nie dziwi mnie zastosowanie regulatora pozwalającego użytkownikowi ustawić odpowiadający mu poziom głośności tweetera. Tu jednak ciekawostka – zmiany poziomu nie odbywają się liniowo w funkcji częstotliwości. Bez względu na to, czy chcemy głośność tweetera zwiększyć czy zmniejszyć, pasmo powyżej 16 kHz zostanie dość drastycznie przycięte i rozszerzenie przetwarzania tweetera X-ART do 40 kHz funkcjonuje tylko w teorii. Czy ograniczenia te dają się zaakceptować? Statystyczny użytkownik małego studia domowego nawet ich nie zauważy, więc odpowiedź jest twierdząca.

Potwierdza się to, że A3X grają mocniejszym basem niż wskazuje na to ich wygląd. Bez problemów można za ich pomocą kontrolować pasmo schodzące do 100 Hz, co zupełnie wystarczy w większości prac związanych z multimediami, montażem i rejestracją mniej wymagających sygnałów. Bas w zakresie od 100 do 300 Hz jest punktualny i czytelny, a zniekształcenia dopplerowskie, które najczęściej występują właśnie w niewielkich wooferach o dużym wychyleniu membrany, są praktycznie niesłyszalne.

Wysokie częstotliwości nie są przesadnie wyeksponowane, ani nadmiernie schowane. Są po prostu neutralne, nienatarczywe, acz bardzo czytelne. Na ogólny charakter dźwięku wpływa jednak zupełnie coś innego. Jest to niewielki, ale mający istotne znaczenie dla brzmienia szczyt przy 1,4 kHz. Głównym sprawcą jest tu bass-reflex, który silnie rezonuje w tym właśnie paśmie, przenosząc ten rezonans na wypadkową charakterystykę monitorów.

Stereofonia A3X jest poprawna, ale nie należy do wzorcowych. Partie wokalu, które na innych systemach były bardzo wyraźnie w środku tutaj brzmią nieco szerzej, a dźwięk nie sprawia już wrażenia jakby funkcjonował niezależnie od zestawów głośnikowych. Nie zmienia to jednak faktu, że przetworniki sprawują się bardzo przyzwoicie, jeśli chodzi o czytelność dźwięku i reprodukcję transjentów.

Monitory są zaskakująco głośne jak na swoje wymiary, jednak przy naprawdę mocnym sygnale basowym pojawiają się zniekształcenia o dość trudnym do kontrolowania charakterze, a wychylenia membrany są niebezpiecznie duże. Stanu zagrożenia nie sygnalizuje żadna kontrolka na panelu czołowym, więc nie należy przesadzać z głośnością. Dół w A3X jest niewielki, ale zwarty i nie przeszkadza w kontroli pozostałych zakresów, stanowiąc jednocześnie dość wiarygodny punkt odniesienia jeśli chodzi o ogólną równowagę dźwięku.

Instrumenty akustyczne, elektronika i bębny brzmią czytelnie i dają nam pojęcie o ich miejscu w miksie. Jeśli chodzi o wokal, to pewnym problemem może tu być wspomniane wyżej eksponowanie pasma 1,4 kHz sprawiające, że głos brzmi nieco pudełkowato. Nie zdecydowałbym się użyć korekcji kontrolując jej działanie na A3X. Zresztą nie takie jest ich zadanie – to klasyczne monitory multimedialne z wyższej półki, pozwalające swobodnie pracować z muzyką o charakterze elektronicznym czy montować materiał dźwiękowy.

Bez wątpienia A3X są jednymi z najlepszych monitorów aktywnych o tak małych gabarytach. Projektanci doszli tu do granic wyznaczonych przez fizykę i przy aktualnie dostępnej technologii chyba nikomu nie uda się uzyskać lepszych efektów brzmieniowych pod kątem pracy studyjnej. Ważną sprawą jest też relatywnie niska cena, jaką za te monitory trzeba zapłacić. Biorąc pod uwagę fakt, że mamy do czynienia z firmą z pierwszej ligi producentów monitorów studyjnych, kwota 1.700 zł za parę jest naprawdę atrakcyjna. W tym zakresie cenowym, w tej klasie produktów i w tym obszarze zastosowań A3X wypadają wręcz znakomicie i oferują brzmienie, które docenią nawet profesjonaliści.

Są to bardzo dobre zestawy zarówno dla osób, które zaczynają swą przygodę z realizacją dźwięku w warunkach domowych, jak i dla zawodowców, którzy poszukują czegoś małego i wiarygodnie grającego. Jednak nie można traktować A3X jak swego rodzaju cudu, który przy tych gabarytach i za niewielkie pieniądze zapewni taki sam efekt jak znacznie droższe i większe systemy. Konstrukcja akustyczna, dzięki której uzyskano zaskakująco sprawnie grający bas odcisnęła swe piętno na przetwarzaniu środka (bass-reflex może oddziaływać na brzmienie także i w tym zakresie!). Przetworniki X-ART zapewniają bardzo dobrą charakterystykę przetwarzania, ale trudno mi powiedzieć, dlaczego ich charakterystyka kierunkowa nie jest taka jak w wyższych modelach.

Kompromisy, na jakie poszli konstruktorzy są optymalne i nie sądzę, by można było osiągnąć więcej i taniej. Mówiąc kolokwialnie, to prawdziwe „mistrzostwo świata”.

Cena: 1.700 zł za parę
Dystrybucja: AudioTech

Pełny tekst recenzji znajdziesz w lipcowym numerze magazynu Estrada i Studio.

Nowe ADAM-y wyposażone są w zestaw manipulatorów pozwalających dopasować ich charakterystykę przetwarzania do własnych preferencji oraz akustyki pomieszczenia. Możemy zastosować działające w zakresie ±6 dB filtry półkowe dla niskich i wysokich częstotliwości oraz ustawić poziom głośności drivera wysokotonowego, podbijając go lub tłumiąc o 4 dB. Częstotliwości graniczne w przypadku filtrów to 5 kHz oraz 300 Hz. Regulując głośność drivera podnosimy lub tłumimy całe pasmo, które przetwarza, czyli zakres od 2,5 kHz, będący częstotliwością podziału między wooferem a driverem.

Różnica w brzmieniu między nowymi A7X a ich poprzednikami nie jest bardzo duża jeśli chodzi o ogólny charakter brzmienia, ale dość istotna gdy weźmiemy pod uwagę takie elementy jak prezentacja niskiego środka, wypełnienie w najniższym dole, równowaga pasmowa i dynamika. Największe wrażenie zrobiła na mnie ta ostatnia. Zastosowanie nowego napędu driverów było najlepszą decyzją, jaką mogli podjąć inżynierowie firmy ADAM. Z mocniejszymi wzmacniaczami i przeprojektowaną zwrotnicą przetworniki potrafią pokazać dużo więcej. Jeśli dodamy do tego zmiany dokonane w samym wooferze i tweeterze, efekt mógł być tylko jeden – znacząca poprawa brzmienia pod kątem precyzji i dynamiki.
Nie dostrzegłem w A7X sugerowanego przez wiele osób przesadnie jasnego, męczącego dźwięku. Jeśli jednak ktoś będzie miał wrażenie, że zestawy grają zbyt jaskrawo, ma do swojej dyspozycji regulatory pozwalające skompensować to zjawisko: filtr półkowy oraz regulator głośności tweetera.
Bardzo pozytywnie zaskoczyły mnie niskie tony (po raz kolejny kłania się zastosowanie mocniejszych wzmacniaczy). Są one mięsiste, a jednocześnie szybkie i precyzyjne. W znacznej mierze wynika to z poprawienia charakterystyki przetwarzania w zakresie niskiego środka (większa cewka i mocniejszy wzmacniacz) oraz najniższego dołu (optymalny dobór parametrów bass-reflex). Zmiany dokonane w konstrukcji wylotów bass-refleksu sprawiły też, że zniknął problem z szumami turbulencji. Nie mamy już wrażenia, że woofer nieefektywnie „przepycha powietrze” – w A7X każdy ruch membrany znajduje swoje odzwierciedlenie w dźwięku, który słyszymy. Mając A7X pracujące w odpowiednio zaprojektowanym środowisku odsłuchowym w zasadzie możemy zrezygnować z subwoofera – poziom niskich tonów jest w nich wystarczająco duży, by móc pracować bez konieczności domyślania się, jak w rzeczywistości grają basy.

Od czasu debiutu modelu A7 technologia wytwarzania głośników, ogólna jakość dostępnych na rynku monitorów oraz same oczekiwania realizatorów znacząco wzrosły, więc wszystkie zmiany wprowadzone w A7X sprawiły, że monitory ADAM-a znów znalazły się w ścisłej czołówce. Konstruktorzy bardzo uważnie wsłuchali się w sugestie użytkowników i wprowadzili znaczące z technologicznego punktu widzenia zmiany bez istotnego wzrostu ceny monitorów. Zapewne niektóre z podzespołów produkowane są obecnie w Chinach, i sądzę, że dotyczy to głównie elektroniki oraz obudów, ale już końcowy montaż i kontrola jakości to praca wykonywana w Niemczech.
Sprostanie oczekiwaniom klientów po tak dużym sukcesie handlowym jakim był A7 to niełatwe zadanie, ale firma ADAM doskonale dała sobie z nim radę. Efekt jest taki, że jednego klasyka zastąpił drugi, zdolny praktycznie pod każdym względem sprostać wymaganiom współczesnych realizatorów.
Cena: 3.600 zł (za parę)
Dystrybucja: AudioTech

Charakterystyka woofera (krzywa niebieska) i otworu bass-reflex (krzywa czerwona). Wyraźnie widać jak bass-reflex wspiera woofer w zakresie 40 Hz- 60 Hz wygładzając w tym miejscu wypadkową charakterystykę przetwarzania monitorów. Dzięki temu A7X moga pochwalić się znakomitym przetwarzaniem najniższych częstotliwości. Rezonanse własne wylotu bass-reflex pojawiają się przy 1 kHz, 20 dB poniżej poziomu nominalnego, a zatem mają nieznaczny wpływ na ogólne brzmienie (to dość typowa cecha symetrycznych otworów bass-reflex).

Charakterystyka częstotliwościowa monitorów z uwzględnieniem różnych ustawień korekcji w zakresie HF. Charakterystyka bez korekcji ma kolor czerwony.

Urządzenie pozwala podłączyć 4 analogowe i 5 cyfrowych źródeł sygnału (każde z niezależną regulacją poziomu). Przewidziano także wejście z korekcją RIAA przystosowaną do gramofonów analogowych. Użytkownik może wybierać trzy konfiguracje odsłuchów (A, B, A+B), korzystać z dwóch wyjść słuchawkowych, a także łączyć kilka tego typu urządzeń do pracy w systemach dookolnych (ze wspólnym sterowaniem całością).

Nie ukrywamy wcale, że bardzo nam się ta rzecz podoba i z niepokojem czekamy na wyrok w postaci podania ceny detalicznej.

Rupert i Andy chyba wiedzieli co robią, stawiając w ten sposób na szali swoje autorytety i dotychczasowy dorobek. Takiej kombinacji świat pro-audio jeszcze nie widział, więc oczekiwania będą dużo większe niż ponadprzeciętne. Tym bardziej, że znamy już zakres cenowy, w jakim nowe monitory będą dostępne: za najtańsze zapłacimy 400 funtów, a za najdroższe 1200 funtów, czyli relatywnie niedużo.

Niezależnie od pracy nad zestawami odsłuchowymi, trwająca już od kilku lat współpraca Ruperta Neve z sE Electronics zaowocuje kolejnymi nowościami. Pojawi się paluszkowy mikrofon instrumentalny sERN17 z ręcznie nawijanym transformatorem wyjściowym, a zaraz potem hi-endowy mikrofon lampowy.

A3X

A5X przedstawiany jest jako „reinkarnacja niesamowicie popularnego A5„. Wyposażony jest w przetwornik X-ART oraz woofer 5,5″, a częstotliwość podziału między nimi ustalono na 2,5 kHz. I bardzo istotna wiadomość – ma mieć dwukrotnie większą moc wzmacniaczy niż jego słynny poprzednik. Kto w przypadku A5 narzekał na nieprzesadną głośność, tutaj może się podobno poczuć usatysfakcjonowany. No tak, akurat efektywność nie była najmocniejszą stroną A5 (jak zresztą wielu innych modeli ADAMa…). W A5X pracują dwa wzmacniacze 50 W, a cały system dostarcza 110 dB SPL w szczycie (hm, czy nie macie wrażenia, że to wciąż trochę mało?).

W przypadku A7X historia jest podobna – wchodzi na miejsce A7. Tu już mamy 7-calowy woofer z 1,5-calową cewką napędzany 100-watowym wzmacniaczem impulsowym PWM. Tweeter zasilany jest klasyczną konstrukcją A/B o mocy 50 watów. A5X i A7X mają regulator głośności i włącznik na przednim panelu, a z tyłu znajdziemy korekcję wysokich tonów (± 4 dB) i dwa filtry półkowe HF i LF.

Królem dżungli jest w tym towarzystwie A8X, którego moc jest ponoć „znacznie większa niż wystarczająca„. 8,5-calowy woofer z kompozytową membraną zasilany jest ze wzmacniacza 150 watów. Tweeter X-ART ma taki sam napęd jak w mniejszych modelach, czyli 50 W (oszczędność, jeśli chodzi o moc, jest tu zastanawiająca). A8X to z założenia konstrukcja hi-end, z podwójnym bass-refleksem, regulatorem głośności drivera, dwoma filtrami półkowymi, pasmem przenoszenia 38 Hz-50 kHz i maksymalnym SPL wynoszący 120 dB na parę.

Cen nowych zestawów nie znamy, ale nie podejrzewamy, by były droższe niż modele, które zostają przez nie zastąpione. Tak to już jest na rynku, że jak wchodzi coś, co zastępuje poprzednią serię, to niemal zawsze jest tańsze. Ciekawe dlaczego?